In mei is het voorjaar op de Veluwe in volle gang. Steeds meer vlinders en andere insecten worden actief en op zonnige plekken tussen de heide en langs bosranden is volop insectenleven te vinden.

Tijdens deze ochtendexcursie maken we een wandeling door het afwisselende landschap van Planken Wambuis. Heidevelden, open zand, bloemrijke graslanden en bossen liggen hier dicht bij elkaar. Juist de overgangen tussen deze verschillende habitats maken het gebied interessant voor vlinders en andere insecten.

We gaan op zoek naar karakteristieke voorjaars soorten, maar kijken vooral naar waarom we ze op bepaalde plekken aantreffen. Waarom zitten sommige vlinders vrijwel uitsluitend langs een warme bosrand? Waarom zijn open zand en korte vegetatie voor veel insecten zo belangrijk? En waarom kan een klein verschil in vegetatiestructuur al bepalen welke soorten ergens voorkomen?

Voorjaarsvlinders, warmte en microklimaat

Voor vlinders en andere insecten speelt temperatuur een belangrijke rol. Een zonnige bosrand, open zand of een beschut stukje heide kan aanzienlijk warmer zijn dan de omgeving. Zulke microklimaten kunnen bepalen waar insecten rusten, foerageren of zich voortplanten.

Tijdens de excursie bekijken we hoe verschillende soorten van deze omstandigheden gebruikmaken. We besteden aandacht aan thermoregulatie, waardplanten, nectarbronnen en de verschillende eisen die soorten aan hun leefgebied stellen.

Ook het beheer van het landschap speelt hierin een belangrijke rol. Begrazing, natuurlijke verstoring en het openhouden van heide en graslanden zorgen voor verschillen in vegetatiehoogte en structuur. Zo ontstaat een mozaïek van warme open plekken, beschutting en voedselbronnen waarvan verschillende insectensoorten afhankelijk zijn.

Meer dan alleen vlinders

Hoewel vlinders een belangrijke rol spelen tijdens de excursie, kijken we bewust verder. De droge zandgronden van de Veluwe herbergen een grote diversiteit aan insecten.

Op zonnige plekken zoeken we bijvoorbeeld naar wilde bijen, zweefvliegen, kevers en andere typische voorjaars insecten. Een bijzondere bewoner van het gebied is de Lentevuurspin. De opvallende mannetjes zijn in deze periode actief en kunnen tijdens hun zoektocht naar vrouwtjes soms over open zand en korte vegetatie worden gezien.

Welke soorten we precies tegenkomen is afhankelijk van temperatuur, zon en het verloop van het voorjaar. Dat maakt iedere excursie anders en laat tegelijkertijd mooi zien hoe sterk insecten reageren op hun omgeving.

Natuurbeheer door de ogen van een insect

Planken Wambuis is een mooi gebied om te ontdekken dat natuurbeheer niet voor iedere soort hetzelfde betekent. Waar de ene vlinder gebaat is bij korte, open vegetatie, heeft een andere soort juist beschutting, struiken of een warme bosrand nodig.

Tijdens de wandeling gebruiken we de insecten die we tegenkomen daarom als gids door het landschap. Aan de hand van hun leefgebied bekijken we de invloed van begrazing, successie, open zand, bosranden en de afwisseling tussen verschillende habitats.

Zo gaat de excursie niet alleen om het vinden van mooie soorten, maar vooral om het leren herkennen van het landschap dat zij nodig hebben.

Doelsoorten voor deze voorjaarsvlinder excursie:

Bruine vuurvlinder, Groentje, Kleine vuurvlinder, Bruin blauwtje, Icarusblauwtje, Kleine parelmoervlinder, Hooibeestje, Citroenvlinder, Klein geaderd witje, Boomblauwtje, Bont zandoogje, Distelvlinder, Klein koolwitje, Atalanta, Dagpauwoog, Oranjetipje, Lentevuurspin,

Dan zijn er nog leuke waarnemingen van bijzondere planten, vogels, reptielen, amfibieën en overige insecten.

Wat neem je mee?

• Goede wandelschoenen
• Comfortabele kleding (houdt het weerbericht in de gaten)
• Zonbescherming (hoed, zonnebrand)
• Lunchpakket met drinken
• Een verrekijker als je die hebt
• Een fotocamera als je het leuk vindt om foto's te maken

Wat neem ik mee?

• Kennis over het gebied Planken Wambuis
• Veel ervaring in het determineren van dagvlinders en insecten
• Documentatie over dagvlinders