In juli of augustus gaan we op Vliegbasis Soesterberg op zoek naar de karakteristieke vlinders van droge, schrale graslanden en heide. Juist in de late zomer zijn hier verschillende soorten actief die sterk afhankelijk zijn van warme en voedselarme omstandigheden.

De voormalige vliegbasis vormt een bijzonder landschap. Rond de oude start- en landingsbanen liggen uitgestrekte schrale graslanden, heidevegetaties, open zandige plekken en bosranden. Door het voormalige militaire gebruik heeft zich hier een landschap ontwikkeld dat op veel andere plekken in Nederland steeds zeldzamer is geworden.

Tijdens de excursie gaan we natuurlijk op zoek naar bijzondere vlinders, maar kijken we vooral naar waarom juist een voormalige vliegbasis zo belangrijk kan zijn voor insecten. Waarom kan een schraal en ogenschijnlijk droog grasland enorm soortenrijk zijn? En waarom hebben sommige bedreigde vlinders juist kale bodem en zeer korte vegetatie nodig?

late-zomervlinders op de uitgestrekte schrale graslanden van Vliegbasis Soesterberg

Voor een vlinder kan een verschil van slechts enkele centimeters in vegetatiehoogte een compleet ander klimaat betekenen.

Open zand en korte vegetatie kunnen in de zon sterk opwarmen, terwijl enkele meters verderop hogere vegetatie voor een koeler en vochtiger microklimaat zorgt. Ook de richting van een helling, beschutting tegen de wind en de aanwezigheid van bomen en struiken hebben invloed.

Tijdens de excursie bekijken we het landschap daarom op de schaal waarop een insect het ervaart. We vergelijken verschillende vegetatiestructuren en kijken hoe vlinders gebruikmaken van warme plekken, beschutting, nectarbronnen en open bodem.

Juist soorten als de Kommavlinder laten prachtig zien dat natuurbeheer soms draait om heel kleine structuren die voor ons gemakkelijk over het hoofd te zien zijn.

Van militaire vliegbasis naar natuurgebied

Het bijzondere karakter van Soesterberg is voor een belangrijk deel verbonden met het verleden als militaire vliegbasis. Decennialang moest het landschap rondom de start- en landingsbanen open blijven en was er weinig ruimte voor intensieve landbouw.

Hierdoor bleven grote oppervlakten voedselarme vegetatie behouden. Na het beëindigen van het militaire gebruik kreeg natuur een steeds belangrijkere rol in het gebied.

Tijdens de excursie kijken we hoe dit verleden nog steeds zichtbaar is in het huidige landschap. Tegelijkertijd bespreken we de uitdagingen van het beheer. Zonder beheer kunnen schrale graslanden vergrassen of dichtgroeien, waardoor juist de warme en open omstandigheden verdwijnen waarvan veel bijzondere insecten afhankelijk zijn.

Zo laat Soesterberg mooi zien dat bijzondere natuur soms kan ontstaan op plekken die oorspronkelijk voor een totaal ander doel zijn ingericht.

Meer dan alleen vlinders

Hoewel vlinders centraal staan, is er op de schrale graslanden veel meer te ontdekken. In augustus zijn allerlei sprinkhanen, wilde bijen, zweefvliegen en andere warmteminnende insecten actief.

Ook de overgangen naar heide en bos kunnen weer andere soorten opleveren. We houden daarom onze ogen open voor alles wat we onderweg tegenkomen.

Welke soorten we precies zien is natuurlijk afhankelijk van het weer en het verloop van het seizoen. De vlinders vormen onze leidraad, maar alles wat onderweg onze aandacht trekt mag bekeken worden.

Doelsoorten voor deze nazomervlinder excursie:

Kommavlinder, Heivlinder, Heideblauwtje, Geelsprietdikkopje, Bruin blauwtje, Koninginnenpage, Kleine vos, Eikenpage, Kleine parelmoervlinder.

Dan zijn er nog leuke waarnemingen van bijzondere planten, vogels, reptielen, amfibieën en overige insecten.

Wat neem je mee?

• Goede wandelschoenen
• Comfortabele kleding (houdt het weerbericht in de gaten)
• Zonbescherming (hoed, zonnebrand)
• Lunchpakket met drinken
• Een verrekijker als je die hebt
• Een fotocamera als je het leuk vindt om foto's te maken

Wat neem ik mee?

• Kennis over het gebied Vliegbasis Soesterberg
• Veel ervaring in het determineren van dagvlinders en insecten
• Documentatie over dagvlinders